Alım gücündeki sert erime günlük ömrü giderek zorlaştırırken yurttaşlar sadece pahalılaşan eser ve hizmetlerle değil, tüketici haklarının sistematik biçimde ihlal edilmesiyle de karşı karşıya. Tüketici Başvuru Merkezi Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu, denetim ve yaptırımların yetersiz kaldığını belirterek Ticaret Bakanlığı’nın uyguladığı idari para cezalarına sert tenkitlerde bulundu, “Hazine’ye para gidiyor lakin mağduriyetler sürüyor” dedi. Tüketici Hakları Derneği Başkanı Ergün Kılıç ise hak arama kanallarının zayıflatıldığını vurguladı.
Artan fiyatlara rağmen düşen kalite; pazarlama, satış, teslimat, iade ve garanti süreçlerinde keyfi uygulamalar ile kontrolsüz piyasa şartları, tüketiciyi ekonomik sıkışmanın ötesinde bir hak kaybı sarmalına hapsediyor.
Resmi duyurulara nazaran 2024’te 283 bin 131 firmada kontroller yapıldı, 4 milyar 377 milyon lira ceza kesildi. 2024’ün son üç ayında e-ticaret alanı özelindeki kontrollerde ise 67 e-ticaret firması toplam 93.7 milyon lira idari para cezası aldı. 2025 Ocak-Kasım devrinde Ticaret Bakanlığı’na yazılı olarak 197 bin 846 şikâyet ulaştı. Alo 175 Tüketici Müşavere Sınırı 431 bin 758 davet cevapladı. Bakanlık bu periyotta 87 bin firmaya 1.6 milyar lira ceza uygulandığını açıkladı.
MUHATAP BULUNMUYOR
Tüketici Başvuru Merkezi Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu, hakları konusunda bilgisiz ve şikâyet bildirmeyen yurttaşların da fazla olduğunu söyleyerek durumun mevcut datalardan daha vahim olduğunu belirtiyor. Teknolojiye paralel olarak mağduriyetlerin biçim değiştirerek arttığını söyleyen Ağaoğlu, yurttaşın dijitalleşmiş süreçlerde karşısında bir muhatap bile bulamadığını vurguluyor. Ağaoğlu kontroller ve cezaların caydırıcı olmadığını savunarak “Tahakkuk ettirilen cezaların büyük kısmı idari yargıya taşınarak iptal ediliyor. Cezaların tüketiciye bir faydası yok. Hazine’ye kaynak sağlanırken o satıcılar fiyat artırarak faturayı tekrar tüketiciye kesiyor. İşyeri kapatma, ticaretten men üzere cezalar getirilmeli” diyor.
İnternetten alışverişlerde “doğru ve eksiksiz bilgi verme” yükümlülüğünün de yerine getirilmediğine dikkat çeken Ağaoğlu, bakanlığın ayrıyeten bilhassa toplumsal medya mecralarından yapılan çevrimiçi satışların kayıt altına girmesine yönelik yeni bir düzenleme yapması gerektiğini belirtiyor. Son yıllardaki şikâyet münasebetlerine ait ise şuna dikkat çekiyor:
“Tüketicilerin fiyat algısı saptırıldı ve her geçen gün fiyatların artacağı tasası oluştu. Şikâyetler en çok temel besin ve muhtaçlık eserlerinin fiyat artışlarında ağırlaşmış durumda. Tahlil için en tesirli usul; ambalajlı satışa sunulan eserlerin üzerinde tavsiye edilen satış fiyatının da yazılması zorunluluğunun getirilmesi.”
‘HAK ARAMA ZORLAŞIYOR’
Tüketici Hakları Derneği Başkanı Ergün Kılıç ise 1011 olan ve 2018’de 211’e düşürülen tüketici hakem heyetleri sayısının artık de 170’e indirileceğini hatırlatarak “verimlik ve kalite üzere süslü sözler altında aslında hak arama yolları kapatılıyor. Halbuki tüketiciler ilçelerde danışmanlık hizmeti alabiliyordu. Biz tüketiciyi bilinçlendirmeye çalışırken merkezi idare örtülü olarak ‘siz hakem heyetine kolaylıkla ulaşmayın, vazgeçin, haksız işletmeler de haksızlığa devam etsin’ diyor” reaksiyonunu paylaşıyor.
Kaynak: Cumhuriyet
Bir yanıt bırakın