İran’da, 28 Aralık’ta ekonomik krizle tetiklenen protestolar ülke genelinde yüzlerce kente yayılırken, Washington’dan gelen “Kurumları ele geçirin, yardım yolda” mesajları, ‘ABD’nin askeri müdahale seçeneğini masada tuttuğuna’ işaret ediyor.
Moskova ise yüksek perdeden ‘renkli devrim’ uyarıları yapsa da Rus uzmanlara göre Kremlin, İran’daki dalganın sönümlendiğine inanıyor ve alana inerek prestij kaybı yaşamak istemiyor; bu yüzden de daha temkinli ve aralıklı bir konumu tercih ediyor.
RUSYA’DAN GELEN BİRİNCİ AÇIKLAMALAR
Rusya Dışişleri Bakanlığı, salı günü yaptığı açıklamada, İran’a yönelik Batı müdahalesini kınadı veİslam Cumhuriyeti’ni ‘istikrarsızlaştırıp yıkmaya çalışan dış güçleri’ ismi vermeden amaç aldı.
Bakanlık Sözcüsü Mariya Zaharova, şu sözleri kullandı:
Barışçıl protestoların, özel olarak eğitilmiş ve silahlandırılmış provokatörler tarafından acımasız ve anlamsız bir kaosa, pogromlara, kolluk vazifelilerinin ve sıradan vatandaşların — çocuklar dahil — öldürülmesine dönüştürüldüğü ‘renkli devrim’ yolları uygulanıyor.
Zaharova, Kremlin’in yıllardır lisana getirdiği ‘renkli devrim’ söylemine atıfla, 2000’lerin başında Gürcistan, Ukrayna ve Kırgızistan’daki idare değişimlerinin ‘Batı tarafından örgütlenip finanse edildiği’ savını yineledi.
Zaharova, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki protestolara müdahale edebileceğine dair açıklamalarını “kategorik olarak kabul edilemez” biçiminde nitelendirdi.
Mariya Zaharova
PUTİN’İN MANALI SESSİZLİĞİ
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran’daki protestolar hakkında rastgele bir açıklama yapmadı. Putin, 3 Ocak’ta Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun kaçırılmasına da sessiz kalmıştı.
Rusya Dışişleri’nin sert açıklamalarından evvel Moskova, yaklaşık iki hafta boyunca protestolar konusunda sessizliğini korudu.
El Cezire’ye konuşan Rus uzman Nikita Smagin, Kremlin’in Hamaney idaresinin ayakta kalıp kalmayacağından emin olmadığını; sert bir durum almanın, mümkün bir idare değişikliği halinde ‘yeni otoritelerle bağlantıların onarılmasını zorlaştırabileceğini’ öne sürdü.
Smagin ayrıyeten, Rusya’nın Tahran Büyükelçiliği’nin Moskova’ya protestoların ‘sönümlendiğini’ bildirdiğini ve Kremlin’in de bu sayede ‘derin bir nefes aldığını’ sav etti.
Bu yaklaşım, Rusya’nın Aralık 2024’te Suriye’de eski Devlet Başkanı Beşar Esad’ın devrilmesine verdiği reaksiyona de benzetiliyor.
“İRAN ISLAHAT BEKLİYOR”
Öte yandan, Kremlin’e yakın analist Sergey Markov, Telegram’dan paylaştığı mesajında, “İran ıslahat bekliyor, Rusya yardım edebilir” tabirlerine yer verdi.
Markov, protestolar sona erdikten sonra Moskova’nın İran’a ‘reformlar’ konusunda dayanak olabileceğini öne sürdü.
Markov, pazar günü Telegram’da şu tabirleri yazdı:
Protestolar bastırılacak fakat problemler kalacak. Bu yüzden İran ıslahat bekliyor. Rusya’nın İran’a ıslahatlar konusunda tavsiyelerle yardımcı olması gerçek olur — hem siyasi hem de [renkli ihtilalleri kolaylaştıran] ‘siyasi teknolojiler’ alanında.
İran protestoları, 2026
“RUSYA ARABULUCU OLMAYA HAZIR”
İzvestiya gazetesinin edindiği bilgilere nazaran, Rusya, ABD ile İran ortasında yürütülecek müzakerelerde arabuluculuk yapmaya hazır. Moskova, daha evvel de tarafların nükleer muahede konusunda uzlaşamadığı ve sürecin askeri hücumlara evrildiği devirlerde misal bir arabuluculuk teklifinde bulunmuştu.
Rus basınından derlenen bilgilere nazaran, Washington diplomasi çizgisinden uzaklaşırken, Moskova, tansiyonun düşürülmesi gerektiğini savunuyor. Rusya’nın, ABD ile İran ortasında arabuluculuk yapmaya hazır olduğu iletisini şahsen Devlet Duması Uluslararası İlişkiler Komitesi Başkanı Leonid Slutskiy verdi.
Slutskiy, İzvestiyaya yaptığı açıklamada şu sözleri kullandı:
Rusya, İran’daki durumun diplomatik yollarla çözülmesi gerektiğini savunuyor ve ülkenin iç işlerine müdahaleye ve güç kullanımına karşı çıkıyor. Doğal olarak her seviyede müzakerelere azami katkı sunmaya hazırız. İran, Rusya’nın stratejik ortağıdır.
Slutskiy, basına demecinde, 14 Aralık’ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüştüğünü de hatırlattı.
“MOSKOVA, TANSİYONU AZALATMANIN YOLLARINI ARIYOR”
Rus uzman Leonid Tsukanov ise son yıllarda Moskova ile Tahran arasındaki bağların, iktidarda reformcuların ya da muhafazakârların bulunmasından bağımsız formda güçlendiğini belirtti.
Tsukanov’a nazaran Rusya, İran’daki protestolarda ‘turuncu devrim’ izlerini görüyor ve Tahran üzerindeki baskıyı azaltmak için arabuluculuk seçeneğini devreye sokuyor.
Tsukanov, kelamlarına şöyle devam etti:
Moskova, tansiyonu azaltmanın yollarını arıyor. Bunlardan biri arabuluculuk. Üstelik Rusya, arabulucu olarak hem ABD’ye hem İran’a genel olarak uygun bir aktör.
Uzmanlara nazaran bu senaryonun mümkün görülmesinin nedenlerinden biri de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in, hem Donald Trump hem de İran’ın dini lideri Ali Hamaney ile bağlantı kanallarını koruyor olması.
Kaynak: Cumhuriyet
Bir yanıt bırakın